Yabancı paraların değerleme işlemleri mükellefler için büyük önem arz etmektedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ‘nun 280. maddesi aşağıdaki gibidir.
“Yabancı paralar borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır.
Yabancı paranın borsada rayici yoksa, değerlemeye uygulanacak kur Maliye Bakanlığınca tesbit olunur.
Bu madde hükmü yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da caridir. Bunlardan vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar, bu Kanunun 281 ve 285 inci maddeleri uyarınca değerleme günü kıymetine irca edilebilir. Ancak senette faiz oranının yazılı olmadığı durumlarda değerleme gününde geçerli olan Londra Bankalar Arası Faiz Oranı (LİBOR) esas alınır.”
283 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde “130 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 217 Seri No’.u Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtildiği üzere değerleme günü itibariyle Bakanlığımızca kur ilan edilmediği durumlarda T.C. Merkez Bankasınca ilan edilen kurların esas alınması gerekmektedir Bu şekilde yapılacak değerlemelerde efektif cinsinden yabancı paralar için efektif alış kurunun (bulunmaması halinde döviz alış kurunun), döviz cinsinden yabancı paralar içinse döviz alış kurunun uygulanacağı tabidir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde ise “Vergi Usul Kanununun 280 inci maddesinde, yabancı paraların borsa rayici ile değerleneceği ve bu hükmün yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da cari olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, geçici vergiye tabi kazançların tespitinde yabancı paralar ile yabancı para cinsinden olan alacak ve borçların bu hüküm dikkate alınarak değerlenmesi gerekmektedir. Bu şekilde yapılacak değerlemede T C. Merkez Bankasınca Resmi Gazetede geçici vergi döneminin kapandığı tarih itibariyle yayımlanan döviz alış kurları esas alınacaktır.” hususları belirtilmiştir.
Buna göre T C. Merkez Bankası tarafından açıklanan ve ilan edilen kurlar üzerinden değerleme gününde işlem yapılacaktır. Dikkat edilmesi gereken husus efektif cinsinden paralar için efektif alış kuru, diğerleri için döviz alış kuru kullanılacaktır. Efektif cinsi paralar kasada fiili olarak yer alan, nakit olarak işletmelerin elinde olan paralardır.
Aşağıda değerleme günleri itibariyle değerleme kurları bilgilerine yer verilmiştir.
